Η γενετική είναι αυτή που καθορίζει το χρώμα των ματιών σας, τον τύπο του αίματος και πολλά άλλα χαρακτηριστικά. Ένα από αυτά είναι και η υψηλή χοληστερόλη. Μια κληρονομική πάθηση γνωστή ως οικογενής υπερχοληστερολαιμία (FH) μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρδιακής νόσου σε νεαρή ηλικία -για κάποιους, αυτό μπορεί να σημαίνει μόλις στα 20 τους. Είναι γεγονός ότι το οικογενειακό σας δέντρο μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για υψηλή χοληστερόλη και καρδιακές παθήσεις Περίπου 1 στους 250 ανθρώπους γεννιούνται με υψηλά επίπεδα λιποπρωτεΐνης υψηλής πυκνότητας ή LDL, τη λεγόμενη “κακή” χοληστερόλη. Τα καλά νέα; Οι επιλογές του τρόπου ζωής καθώς και τα φάρμακα μπορούν να σας βοηθήσουν να διατηρήσετε τη χοληστερόλη σας υπό έλεγχο εάν πάσχετε από FH. Το κλειδί, ωστόσο, είναι να γνωρίζετε ότι έχετε FH. Δυστυχώς, εκτιμάται ότι το 90% των ατόμων με οικογενή υπερχοληστερολαιμία στερούνται αυτής της γνώσης.
Πώς να καταλάβετε αν έχετε κληρονομήσει υψηλή χοληστερόλη
Για αρχή, μην σκέφτεστε υπερβολικά αυτήν την ερώτηση. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν γενετικά υψηλά επίπεδα χοληστερόλης. Αν η χοληστερόλη σας είναι υψηλή, το πιθανότερο είναι ότι την έχετε με τον παλιομοδίτικο τρόπο μέσω δηλαδή μιας αμφισβητήσιμης διατροφής, της έλλειψης άσκησης και της φυσιολογικής διαδικασίας γήρανσης. Υπάρχει, ωστόσο, πάντα η πιθανότητα να έχετε οικογενή υπερχοληστερολαιμία (FH), μια πιθανότητα που αξίζει να ληφθεί σοβαρά υπόψη. Τι μπορείτε να κάνετε, λοιπόν, για να διαπιστώσετε εάν διατρέχετε αυξημένο κίνδυνο; Εάν είναι δυνατόν, η συλλογή του ιστορικού υγείας της οικογένειάς σας θα πρέπει να είναι η πρώτη σας προτεραιότητα. Εάν οι γονείς σας έχουν υψηλή χοληστερόλη με βάση την FH, μπορεί να έχετε και εσείς. Τα άτομα με FH στερούνται μιας συγκεκριμένης πρωτεΐνης – έναν υποδοχέα LDL – που λειτουργεί για να απομακρύνει την “κακή” χοληστερόλη από το αίμα τους. Ένας ελαττωματικός υποδοχέας LDL μπορεί επίσης να προκαλέσει FH. Πρόκειται για μια γενετική πάθηση που μπορεί να μεταδοθεί από γενιά σε γενιά. Η πιο σοβαρή μορφή της πάθησης ονομάζεται ομόζυγη οικογενής υπερχοληστερολαιμία. Αυτό συμβαίνει όταν και οι δύο γονείς έχουν το αλλοιωμένο DNA που προκαλεί FH και το μεταδίδουν στα παιδιά τους. Ένας δεύτερος τύπος FH, γνωστός ως ετερόζυγη οικογενής υπερχοληστερολαιμία, είναι ο πιο συχνός. Αυτή η κατάσταση συμβαίνει όταν ένας γονέας δεν έχει τον υποδοχέα LDL.
Πότε να ξεκινήσετε τον έλεγχο για υψηλή χοληστερόλη
Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συνιστά σε όλα τα παιδιά να κάνουν τον πρώτο τους έλεγχο χοληστερόλης μεταξύ 9 και 11 ετών. Ο έλεγχος μπορεί να ξεκινήσει από την ηλικία των 2 ετών εάν τα επίπεδα κινδύνου είναι υψηλά. Αυτό βοηθά στο να βρεθούν άτομα που έχουν υψηλότερο κίνδυνο, ώστε να μπορούν να παρακολουθούνται πιο στενά και να προσαρμόζουν τη διατροφή τους. Αν έχετε ήδη περάσει τα χρόνια του δημοτικού, η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία συμβουλεύει να κάνετε έλεγχο για τα επίπεδα χοληστερόλης στην ηλικία των 20 ετών. Εάν έχετε αυξημένους παράγοντες κινδύνου, οι προληπτικοί έλεγχοι πρέπει να γίνονται ετησίως.
Πρώιμα προειδοποιητικά σημεία και συμπτώματα
Υπάρχει ένας λόγος για τον οποίο τόσοι πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν ότι έχουν υψηλή χοληστερόλη: η συγκεκριμένη πάθηση δεν παρουσιάζει σημάδια και συμπτώματα για να σας ενημερώσει ότι υπάρχει. Η χοληστερόλη είναι μια κηρώδης ουσία που μοιάζει με λίπος και βρίσκεται στο αίμα. Εάν υπάρχει υπερβολική χοληστερόλη στο αίμα, τείνει να συσσωρεύεται στα αιμοφόρα αγγεία. Τελικά, αυτή η συσσώρευση μπορεί να φράξει τα αιμοφόρα αγγεία και να εμποδίσει τη ροή του αίματος προς την καρδιά ή τον εγκέφαλο. Αυτό με τη σειρά του, μπορεί να οδηγήσει σε καρδιακή προσβολή ή εγκεφαλικό. Γι’ αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό να εξεταζόμαστε και να το κάνουμε νωρίς. Μπορεί να υπάρχουν ορατά σημάδια οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας (FH) σε ακραίες περιπτώσεις. Αυτά τα συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- Δερματικά εξογκώματα από τη συσσώρευση χοληστερόλης στον αχίλλειο τένοντα, τον αγκώνα, το γόνατο ή τα χέρια σας (ξανθώματα).
- Κίτρινες εναποθέσεις χοληστερόλης γύρω από τα βλέφαρά σας (ξανθελάσματα).
- Ένας λευκός δακτύλιος γύρω από τον κερατοειδή στα μάτια σας (κερατοειδές τόξο).
- Διαγνωσμένη οικογενής υπερχοληστερολαιμία
Το να γνωρίζετε ότι έχετε FH ή υψηλή χοληστερόλη είναι το κλειδί για να τη διατηρήσετε υπό έλεγχο. Υπάρχουν αποδεδειγμένοι τρόποι διαχείρισης της υψηλής χοληστερόλης και ακόμα κι αν έχετε σημαντικό οικογενειακό ιστορικό, μπορείτε να αποτρέψετε την καρδιακή νόσο. Τα φάρμακα που μειώνουν τη χοληστερόλη και η υγιεινή διατροφή μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων κατά ένα επιβλητικό ποσοστό της τάξεως του 80%.
Φάρμακα για οικογενή υπερχοληστερολαιμία
Τα συνταγογραφούμενα φάρμακα γνωστά ως στατίνες μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα LDL κατά 50% ή περισσότερο, κάτι που συχνά είναι αρκετό για να φέρει την υψηλή χοληστερόλη στο φυσιολογικό εύρος. Ωστόσο, οι περισσότεροι άνθρωποι με FH χρειάζονται φάρμακα πέρα από τις στατίνες.
Υγιεινή διατροφή για την καρδιά
Το να γεμίσετε το πιάτο σας με τις σωστές τροφές μπορεί να σας βοηθήσει να ελέγξετε τη χοληστερόλη σας. Ο κύριος στόχος είναι να αποφευχθούν τα κορεσμένα λίπη, τα οποία είναι άφθονα σε: κρέατα όπως βοδινό, αρνί, χοιρινό και πουλερικά, γαλακτοκομικά προϊόντα όπως βούτυρο, τυρί και παγωτό, τροπικά έλαια (έλαιο καρύδας και φοινικέλαιο), τηγανητά φαγητά.
