Το αυτί είναι ένα όργανο που επιτελεί δύο βασικές λειτουργίες στον ανθρώπινο οργανισµό. Η πρώτη είναι η αίσθηση της ακοής και η δεύτερη η αίσθηση της ισορροπίας του σώµατος και του προσανατολισµού μέσα στο χώρο. Πρόκειται στην πραγματικότητα για ένα σύνθετο και ιδιαίτερο όργανο. Πολλοί πιστεύουν ότι η απώλεια της ακοής δεν είναι κάτι που απειλεί άμεσα την υγεία τους. Ωστόσο, έχει υπολογιστεί ότι στην Ευρώπη υπάρχουν τουλάχιστον 2 εκατομμύρια άνθρωποι με σημαντική βλάβη στην ακοή που χρήζει προσοχής. Πολλοί από αυτούς, ακόμη και με προοδευτική κώφωση, δεν γνωρίζουν την κατάστασή τους. Στην πραγματικότητα, η βλάβη της ακοής συχνά δεν αναγνωρίζεται και δεν εξετάζεται καν σοβαρά μέχρι να χαθεί το 75% της ακοής.
Απώλεια ακοής
Ο όρος απώλεια ακοής αναφέρεται στην ελάττωση της ακουστικής ικανότητας λόγω βλάβης. Η απώλεια μπορεί να είναι μονόπλευρη ή να αφορά και τα δύο αυτιά. Όταν η απώλεια ακοής είναι μερική μιλάμε για βαρηκοΐα ενώ όταν είναι ολική αναφερόμαστε σε κώφωση. Με τον όρο κώφωση εννοούμε την πλήρη και ολοσχερή απουσία της ακουστικής αισθητηριακής λειτουργίας. Ορισμένοι τύποι κώφωσης καθορίζονται πριν από τη γέννηση. Κάποιοι εμφανίζονται στην πρώιμη ηλικία και άλλοι προοδευτικά με την πάροδο του χρόνου. Οι περισσότερες περιπτώσεις κώφωσης, ωστόσο, οφείλονται σε ένα ευρύ φάσμα καταστάσεων. Κάποιες από αυτές είναι οι φλεγμονές του μέσου ωτός, οι παρεμβολές στη φυσιολογική ρινική αναπνοή, οι εστίες μόλυνσης (σε ιγμόρεια, αμυγδαλές, δόντια, χοληδόχο κύστη ή άλλα όργανα του σώματος), οι τοξίνες (οστρακιάς, διφθερίτιδας, σύφιλης), οι συσσωρεύσεις κυψέλης (κεριού) στον εξωτερικό ακουστικό πόρο ή σε ορισμένες διατροφικές, αδενικές ή γενικές ασθένειες.
Οι φλεγμονώδεις καταστάσεις του μέσου ωτός προκαλούνται από λοιμώξεις που φτάνουν στο μέσο αυτί από το λαιμό μέσω της ευσταχιανής σάλπιγγας. Η ευσταχιανή σάλπιγγα είναι ένας πόρος που συνδέει το πίσω μέρος της μύτης με το αυτί. Μια οξεία λοίμωξη του μέσου ωτός, ακόμη και αν το τύμπανο έχει υποστεί ρήξη ή έχει ανοίξει, συνήθως προκαλεί μικρή ή καθόλου βλάβη της ακοής, αλλά οι επαναλαμβανόμενες ή χρόνιες λοιμώξεις είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό κώφωσης.
Οι επιπλοκές από τη δημιουργία αποστημάτων στο αυτί και από την γνωστή σε όλους ωτίτιδα μπορούν σε μεγάλο βαθμό να αποφευχθούν εάν δοθεί η κατάλληλη προσοχή. Οι ωτίτιδες και τα αποστήματα αποτελούν έναν από τους πιο συνηθισμένους λόγους που οι γονείς πηγαίνουν τα παιδιά τους στο γιατρό. Ωστόσο, μετά το πέρας της θεραπείας συχνά αγνοούν ότι η ασθένεια παραμένει. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην αντιμετωπίζεται επαρκώς και σταδιακά να εξελίσσεται σε χρόνια ωτίτιδα, που μπορεί να προκαλέσει μη αναστρέψιμη βλάβη στην ακοή.
Η πρόληψη των λοιμώξεων του αυτιού εξαρτάται κυρίως από την πρόληψη και τη θεραπεία των λοιμώξεων της μύτης και του λαιμού καθώς συνδέονται στενά. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει από την αφαίρεση των αμυγδαλών, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο, μέχρι και τη φροντίδα στο φύσημα της μύτης – τη μύτη πρέπει να τη φυσάμε απαλά με τις δύο πλευρές ανοιχτές. Η κώφωση από οστρακιά και διφθερίτιδα μπορεί να προληφθεί διότι διαθέτουμε ένα ασφαλές και αποτελεσματικό εμβόλιο για καθεμία από αυτές τις ασθένειες. Ακόμη, σε περίπτωση σύφιλης, μπορεί εύκολα να αποτραπεί η βλάβη της ακοής.
Η κυψέλη (κερί), η οποία βρίσκεται σε φυσιολογικές ποσότητες στον εξωτερικό ακουστικό πόρο, περιστασιακά συσσωρεύεται και σκληραίνει καλύπτοντας το τύμπανο και παρεμποδίζοντας την ακοή. Αυτή συνήθως μπορεί να αφαιρεθεί με τη χρήση ζεστού νερού. Ωστόσο, θα πρέπει πρώτα να συμβουλευτείτε το γιατρό σας καθώς μια λανθασμένη κίνηση μπορεί να οδηγήσει σε τραυματισμό ή μόλυνση.
Η κολύμβηση και οι καταδύσεις, σύμφωνα με την ιατρική κοινότητα, δεν ενέχουν κινδύνους- για άτομα που δεν έχουν κάποια προϋπάρχουσα βλάβη στην περιοχή. Ωστόσο, πρέπει να λαμβάνονται ορισμένες προφυλάξεις. Υπάρχουν συγκεκριμένες οδηγίες όταν πραγματοποιείτε τις δραστηριότητες αυτές έτσι ώστε να μην επιτραπεί στο νερό να εισέλθει στα ιγμόρεια ή στην ευσταχιανή σάλπιγγα και να προκληθεί πιθανή φλεγμονή των μεμβρανών. Επιπλέον, αν υπάρχει η υποψία κρυολογήματος, θα πρέπει να απέχετε αυστηρά.
Η ακοή αποτελεί μια πολύτιμη αίσθηση. Ως εκ τούτου, οφείλουμε να ενημερωνόμαστε για τους πιθανούς κινδύνους που μπορεί να την επηρεάσουν και να ενεργούμε κατάλληλα για την προστασία της.
